คณะกรรมาธิการการค้าของรัฐบาลกลางสหรัฐ (FTC) กำลังสอบสวน YouTube ของ Alphabet ว่าอาจละเมิดกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค จากการระงับบัญชีผู้ใช้งาน รวมถึงการแบนหรือลดการมองเห็นเนื้อหาบางประเภท โดยการสอบสวนดำเนินมาตั้งแต่ปีที่แล้ว และขณะนี้อยู่ในขั้นตอนสุดท้ายของการเตรียมการเพื่อพิจารณาว่าจะยื่นฟ้องบริษัทหรือไม่ แหล่งข่าวที่เกี่ยวข้องกับการสอบสวนเปิดเผยว่า FTC กำลังตรวจสอบว่า YouTube ปฏิบัติตามนโยบายที่บริษัทกำหนดไว้กับผู้ใช้งานจริงหรือไม่ โดยเฉพาะกรณีที่แพลตฟอร์มแบนหรือลดการมองเห็นเนื้อหา หนึ่งในประเด็นสำคัญคือ ผู้ใช้งานอาจถูกทำให้เข้าใจผิดจากนโยบายเกี่ยวกับเนื้อหาของ YouTube หรือไม่ กล่าวคือ ผู้ใช้อาจตัดสินใจสมัครใช้บริการโดยเข้าใจว่าสามารถเผยแพร่เนื้อหาบางประเภทได้ตามกฎของแพลตฟอร์ม แต่ภายหลังเนื้อหากลับถูกลบ หรือบัญชีถูกระงับ อย่างไรก็ตามยังไม่ชัดเจนว่าการสอบสวนของ FTC ครอบคลุมบัญชีใดบ้าง และขณะนี้ YouTube ยังไม่ได้ถูกกล่าวหาว่ากระทำผิดอย่างเป็นทางการ ขณะที่กระบวนการสอบสวนอาจสิ้นสุดลงโดยไม่มีการดำเนินมาตรการบังคับใช้กฎหมายก็ได้ ประเด็นเรื่องการควบคุมเนื้อหาของแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียเป็นเรื่องที่ถูกจับตามานาน โดย YouTube และแพลตฟอร์มอื่นเคยระงับบัญชีของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และบุคคลทางการเมืองอีกหลายราย หลังเหตุบุกอาคารรัฐสภาสหรัฐ เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2564 ก่อนที่บัญชีของทรัมป์จะได้รับการคืนสถานะในปี 2566 YouTube ยังเคยลบเนื้อหาเกี่ยวกับสุขภาพ วัคซีน และโควิด-19 ที่บริษัทเห็นว่าละเมิดนโยบายด้านข้อมูลที่ไม่ถูกต้องของแพลตฟอร์ม หาก FTC ตัดสินใจยื่นฟ้อง YouTube บริษัทอาจเลือกเจรจายุติคดีกับหน่วยงาน หรือเข้าสู้คดีในศาล โดยหากมีการทำข้อตกลงยุติคดี จะต้องได้รับความเห็นชอบจากกรรมาธิการ FTC ฝ่ายรีพับลิกันทั้ง 2 คน ได้แก่ แอนดรูว์ เฟอร์กูสัน ประธาน FTC และมาร์ก มีดอร์ กรรมาธิการ FTC เฟอร์กูสันแสดงจุดยืนอย่างชัดเจนเกี่ยวกับการกำกับดูแลวิธีที่บริษัทเทคโนโลยีควบคุมการแสดงความคิดเห็นบนแพลตฟอร์ม โดยระบุเมื่อต้นเดือนว่า หลักกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคของ FTC สามารถนำมาใช้กับบริษัทที่ให้บริการพื้นที่แสดงความคิดเห็นออนไลน์ได้เช่นเดียวกับบริษัทที่จำหน่ายสินค้าทั่วไป สาระสำคัญของจุดยืนดังกล่าวคือ หากบริษัทกำหนดนโยบายเกี่ยวกับสิ่งที่ผู้ใช้สามารถหรือไม่สามารถเผยแพร่ได้ บริษัทก็ต้องปฏิบัติตามนโยบายนั้นอย่างสอดคล้องกัน และไม่ควรนำเสนอกฎชุดหนึ่งให้ผู้บริโภครับรู้ก่อนสมัครใช้บริการ แต่กลับใช้กฎอีกแบบหนึ่งในทางปฏิบัติ FTC จึงต้องการตรวจสอบว่าบริษัทที่ประกาศนโยบายเกี่ยวกับการแสดงความคิดเห็นและเนื้อหาบนโลกออนไลน์ ได้ปฏิบัติตามสิ่งที่แจ้งต่อผู้บริโภคจริงหรือไม่ การสอบสวน YouTube ดำเนินการโดยทนายความใน Bureau of Consumer Protection หรือสำนักงานคุ้มครองผู้บริโภคของ FTC ภายใต้การนำของ คริส มูฟาร์ริจ (Chris Mufarrige) อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวระบุว่า เจ้าหน้าที่ประจำบางส่วนภายใน FTC แสดงความเห็นไม่เห็นด้วยเป็นการภายในกับการยื่นฟ้องคดีนี้ เฟอร์กูสันส่งสัญญาณสนใจประเด็นดังกล่าวมาตั้งแต่ช่วงปลายรัฐบาลโจ ไบเดน ซึ่งขณะนั้นเขาดำรงตำแหน่งกรรมาธิการ FTC ฝ่ายรีพับลิกันเสียงข้างน้อย ก่อนขึ้นเป็นประธาน FTC ในเดือนมกราคม 2568 ปัจจุบัน FTC ไม่มีกรรมาธิการจากพรรคเดโมแครต หลังทรัมป์ปลดกรรมาธิการจากพรรคเดโมแครตทั้ง 2 คนออกจากตำแหน่งเมื่อปีที่แล้ว ก่อนหน้านี้ เฟอร์กูสันเคยสนับสนุนให้ FTC ตรวจสอบแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียว่าอาจละเมิดนโยบายเกี่ยวกับเนื้อหาของตัวเอง รวมถึงอาจร่วมมือกันจำกัดการแสดงความคิดเห็นทางการเมืองบางประเภทหรือไม่ เขาเคยวิพากษ์วิจารณ์แพลตฟอร์มรายใหญ่ว่า จำกัดความคิดเห็นที่แตกต่างในหลายประเด็น ตั้งแต่ต้นกำเนิดของโควิด-19 มาตรการสวมหน้ากาก ประสิทธิภาพและความปลอดภัยของวัคซีนโควิด-19 ประเด็นเกี่ยวกับคนข้ามเพศ ไปจนถึงความน่าเชื่อถือของการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐฯ ปี 2563 นอกจากนี้เขายังชี้ว่าแพลตฟอร์มรายใหญ่หลายแห่ง ไม่ว่าจะเป็น Snapchat, Facebook, Twitter ซึ่งปัจจุบันคือ X, Instagram และ YouTube ต่างระงับบัญชีของทรัมป์ในช่วงเวลาใกล้เคียงกันเมื่อต้นปี 2564 หลังเฟอร์กูสันขึ้นเป็นประธาน FTC ได้ไม่นาน หน่วยงานได้เปิดรับความคิดเห็นจากประชาชนเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว และได้รับความคิดเห็นมากกว่า 3,000 รายการ ท่ามกลางความกังวลว่าแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียอาจแบนหรือตัดรายได้จากโพสต์โดยพิจารณาจากความเกี่ยวข้องของผู้ใช้หรือเนื้อหาที่เผยแพร่ คำขอความคิดเห็นสาธารณะของ FTC เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2568 ยังส่งสัญญาณว่าหน่วยงานอาจพิจารณาว่าแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียละเมิดกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคหรือไม่ หากข้อกำหนดการให้บริการมีลักษณะไม่เป็นธรรมหรือทำให้เข้าใจผิด โดยไม่ได้แจ้งกฎเกี่ยวกับการระงับบัญชีและสิทธิในการอุทธรณ์ให้ผู้ใช้ทราบอย่างเพียงพอ อย่างไรก็ตาม การนำกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคและกฎหมายต่อต้านการผูกขาดมาใช้กับแพลตฟอร์มออนไลน์ในกรณีลบบัญชีหรือเนื้อหาบางประเภท ยังแทบไม่มีบรรทัดฐานทางกฎหมายที่ชัดเจน ที่ผ่านมา ศาลสหรัฐเปิดพื้นที่ให้บริษัทโซเชียลมีเดียมีอิสระค่อนข้างมากในการตัดสินใจลบเนื้อหาของผู้ใช้ โดยมักเปรียบเทียบบทบาทของแพลตฟอร์มกับหนังสือพิมพ์ที่สามารถใช้ดุลยพินิจทางบรรณาธิการในการเลือกเนื้อหาที่จะเผยแพร่ ในปี 2566 ศาลฎีกาสหรัฐยังคงปล่อยให้ Section 230 ของ Communications Decency Act ซึ่งเป็นกฎหมายสำคัญที่ให้ความคุ้มครองแพลตฟอร์มออนไลน์จากความรับผิดบางประเภท มีผลบังคับใช้ต่อไป อย่างไรก็ตาม คำวินิจฉัยดังกล่าวไม่ได้กำหนดอย่างชัดเจนว่าความคุ้มครองตาม Section 230 ครอบคลุมไปไกลเพียงใด และคดีในระยะหลังเริ่มไม่ยกเว้นแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียจากการถูกฟ้องในประเด็นความรับผิดจากผลิตภัณฑ์และความประมาท เมื่อต้นปีนี้ คณะลูกขุนในนครลอสแอนเจลิสตัดสินว่า Meta Platforms และ Google มีความประมาทในการออกแบบและดำเนินงานแพลตฟอร์ม โดยสร้างเว็บไซต์ในลักษณะที่ทำให้เด็กติดการใช้งาน ขณะที่ในสัปดาห์นี้ กลุ่มรัฐต่าง ๆ ของสหรัฐฯ บรรลุข้อตกลงยุติคดีกับ Meta ระหว่างการพิจารณาคดี เป็นวงเงินสูงสุดถึง 18,000 ล้านดอลลาร์ จากข้อกล่าวหาว่าบริษัทจงใจออกแบบฟีเจอร์ที่กระตุ้นให้เยาวชนใช้แพลตฟอร์มอย่างต่อเนื่องและเป็นเวลานาน ทั้งนี้คดีคุ้มครองผู้บริโภคเกี่ยวกับ YouTube เป็นเพียงหนึ่งในหลายประเด็นที่ Alphabet กำลังเผชิญจาก FTC โดยหน่วยงานยังสอบสวน Google เกี่ยวกับแนวทางปฏิบัติด้านโฆษณาบนระบบค้นหา นอกจากนี้ เมื่อปีที่แล้ว FTC ยังเปิดการสอบสวนบริษัทด้านปัญญาประดิษฐ์หลายแห่ง รวมถึง Alphabet บริษัทแม่ของ YouTube เกี่ยวกับผลกระทบของ AI Chatbot ที่มุ่งให้บริการวัยรุ่นและเด็ก YouTube เองเคยยุติคดีกับ FTC มาแล้วในปี 2562 จากข้อกล่าวหาว่าบริษัทเก็บข้อมูลของเด็กโดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้ปกครอง ซึ่งเข้าข่ายละเมิดกฎหมายคุ้มครองความปลอดภัยของเด็กบนโลกออนไลน์ การสอบสวนครั้งล่าสุดจึงอาจกลายเป็นบททดสอบสำคัญว่า FTC สามารถใช้กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคเข้าไปกำกับวิธีที่แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียบังคับใช้นโยบายด้านเนื้อหาได้มากเพียงใด โดยเฉพาะในกรณีที่กฎที่ประกาศต่อผู้ใช้อาจแตกต่างจากวิธีที่บริษัทนำไปใช้จริง
Meta Platforms Inc.
Snap IncAlphabet Inc Class CFTC investigation into YouTube's content moderation could lead to lawsuit against Alphabet.
YouTube is the subject of FTC probe over account bans and content moderation.
