ก่อนจะกลายเป็นแม่เหล็กในมอเตอร์ EV หรือชิ้นส่วนเครื่องบินรบ แร่หายากต้องผ่านด่านต้นน้ำก่อน — ขุดก้อนแร่ขึ้นมา แล้ว “แยก” ธาตุ 17 ตัวที่ปนกันมั่วออกเป็นออกไซด์รายธาตุที่บริสุทธิ์ ฟังดูเหมือนงานเหมืองธรรมดา แต่ความจริงคือ ขั้น “ขุด” ใครก็ทำได้ ส่วนขั้น “แยก” ต่างหากที่ยากมหาศาล สกปรก และทั้งโลกพึ่งจีนอยู่ถึง ~90% ส่วนแร่หายากหนักที่ขาดไม่ได้นั้น จีนคุมเกือบ 99% นี่คือเรื่องของด่านแรกสุดของห่วงโซ่ — และของคอขวดที่ซ่อนอยู่ในถังเคมีหลายร้อยใบ ไม่ใช่ในหลุมเหมือง